Aşırı Düşünme (Overthinking) Nedir? Zihni Susturmanın 8 Psikolojik Yolu
Aşırı Düşünme (Overthinking) Nedir?
Aşırı düşünme, bir olay ya da ihtimal üzerinde tekrar tekrar zihinsel analiz yapma ve bunu durduramama halidir. Kişi çözüm üretmek yerine zihinsel bir döngü içinde sıkışır.
Bu durum çoğu zaman kaygı bozuklukları ve ruminasyon ile ilişkilidir. Özellikle Aaron T. Beck tarafından geliştirilen bilişsel model, düşünce-duygu-davranış döngüsünün kaygıyı nasıl beslediğini açıklar.
Aşırı Düşünmenin Belirtileri
- Geçmiş konuşmaları tekrar tekrar analiz etmek
- “Ya şöyle olursa?” senaryoları üretmek
- Karar vermekte zorlanmak
- Uykuya dalamamak
- Sürekli zihinsel yorgunluk
.jpeg "Aşırı Düşünme (Overthinking) Nedir? Zihni Susturmanın 8 Psikolojik Yolu")
Overthinking Neden Olur?
Aşırı düşünmenin arkasında genellikle:
- Kontrol ihtiyacı
- Belirsizliğe tahammülsüzlük
- Mükemmeliyetçilik
- Terk edilme veya başarısızlık korkusu
- Çocuklukta eleştirel ebeveyn tutumu yer alır.
Zihin, “hazırlıklı olursam güvende olurum” yanılgısıyla sürekli senaryo üretir.
Aşırı Düşünmeyi Durdurmanın 8 Yolu
1. Düşünceyi Fark Et ve İsimlendir
“Şu an zihnim felaket senaryosu yazıyor.”
2. Zihinsel Zaman Sınırı Koy
Kendine 10 dakika “düşünme saati” ver.
3. Yazıya Dök
Zihin kağıda aktarıldığında yoğunluğu azalır.
4. Bedene Dön
Nefes egzersizi, kısa yürüyüş veya duyusal farkındalık çalışmaları.
5. %100 Kontrol Yanılgısını Sorgula
Gerçekten her ihtimali düşünmek seni koruyor mu?
6. Karar Eşiği Belirle
Yeterince bilgi varsa karar ver ve bırak.
7. Belirsizlik Kasını Güçlendir
Her şey net olmak zorunda değil.
8. Profesyonel Destek
Bilişsel Davranışçı Terapi ruminasyon üzerinde oldukça etkilidir.
Aşırı Düşünme ile Sağlıklı Analiz Arasındaki Fark
| Sağlıklı Düşünme | Aşırı Düşünme |
|---|---|
| Çözüm odaklıdır | Döngüseldir |
| Sürekliliği yoktur | Saatlerce sürebilir |
| Karar üretir | Kararsızlık üretir |
Zihni susturmak düşünmemek değil, düşünceye kapılmamaktır.